Aralıklı orucun faydaları abartılıyor mu?

Son dönemde hem kilo verme hem de kanser ve bilişsel gerileme riskini azaltma iddialarıyla gündemden düşmeyen aralıklı oruç yöntemi hakkında bilim dünyasındaki tartışmalar derinleşiyor. İddiaların aksine, son araştırmalar bu beslenme modelinin standart diyetlerden daha etkili bir mucize olmadığını ve insan deneylerindeki sonuçların beklenenden daha karmaşık olduğunu gösteriyor.

FARELERDE MUCİZE YARATTI, İNSANLARDA BEKLENTİYİ KARŞILAMADI

Illinois Üniversitesi’nden beslenme profesörü Krista Varady ve Johns Hopkins Üniversitesi’nden nörobilimci Mark Mattson, aralıklı orucun hücresel düzeyde otofajiyi (hasarlı hücrelerin yenilenmesi) tetiklediğini kabul etmekle birlikte, insan verilerinin farelerdeki kadar parlak olmadığını vurguluyor.

Laboratuvarda 16 saat aç bırakılan farelerde yaşlanmanın yavaşladığı, obezitenin engellendiği ve kansere karşı direnç geliştiği gözlemlense de; hızlı metabolizmaları ve genetik yapıları nedeniyle bu süre insanlarda birkaç günlük açlığa denk geliyor. İnsanlar üzerindeki araştırmalar, aralıklı orucun ortalama yüzde 5 civarında kilo kaybı sağladığını ve metabolik risk faktörlerini sadece hafif düzeyde düşürdüğünü gösteriyor. Hatta yoğun uygulanan açlık modellerinin kas kütlesi kaybına yol açabileceği belirtiliyor.

KATILIMCILARIN %30’U YEDİKLERİNİ UYDURUYOR

Araştırmacıların karşılaştığı en büyük engel ise beslenme alışkanlıklarının ölçülememesi. Yapılan çalışmalar, beslenme günlükleri tutan insanların yaklaşık yüzde 30’unun yedikleri gıdaları ve kalorileri eksik bildirdiğini ortaya koyuyor. Katılımcıların kendilerini 1.600 kalori almış gibi gösterip gerçekte 3.500 kalori tükettikleri durumların sıkça yaşandığı ifade ediliyor.

AKILLI ÇATALLAR VE DİŞ SENSÖRLERİ DÖNEMİ BAŞLIYOR

Yanıltıcı verilerin ve sosyal medyadaki abartılı bilgi kirliliğinin önüne geçebilmek adına bilim insanları yeni izleme teknolojilerine yöneliyor. Gelecek dönem araştırmalarında; çiğneme hareketlerini tespit eden kolyeler, lokmaları sayan akıllı çatallar, dişe yerleştirilen besin sensörleri ve biyokimyasal kan-idrar analizlerinin bir arada kullanılması planlanıyor. Uzmanlar, bu hassas ölçümler sayesinde aralıklı orucun insan metabolizmasındaki net etkilerinin önümüzdeki yıllarda tam olarak tescilleneceğini öngörüyor.